Czerwone Harcerstwo jest zapomnianą dziś organizacją młodzieżową, stawiającą sobie za cel walkę (teoretyczną i fizyczną!!!) o wolność uciskanych. Okres głównej działalności Cz. H. przypada na lata 1926-42. W tych ciężkich latach dla ruchu robotniczego Czerwoni Harcerze starają się przeciwdziałać totalitarnym metodom Sanacji, dzielnie bronią manifestacji robotników przed klerofaszystowskimi, ONRowskimi bojówkarzami, a w czasie okupacji przechodzą do organizacji konspiracyjnych związanych z ruchem socjalistycznym.

Cześć pamięci młodych bohaterów!!!

Geneza powstania

Organizatorzy Czerwonego Harcerstwa inspirację zaczerpnęli z jeszcze innego lewicującego ruchu harcerskiego, mianowicie z „Wolnego Harcerstwa”, którego początki sięgają roku 1921. Założycielem WH był instruktor tarnowski i krakowski ZHP, oraz pepeesowiec - Adam Ciołkosz, któremu niespodobała się tradycyjna forma działalności harcerstwa. Krytykował on przesadną pompatyczność, biurokracje, dogmatyzmy, był też przeciwny militaryzacji i klerykalizacji skautingu, proponował decentralizacje władzy i promował działalność na zasadach współpracy...

Inicjatywa założenia Czerwonego Harcerstwa pojawiła się zamorzutnie w środowisku młodzieży skupionej w OM TUR (Organizacja Młodzieżowa Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego) – organizacji krzewiącej kulturę w środowiskach robotniczych. Kadra instruktorska CzH złożona była głównie z byłych działaczy ZHP, którzy opuścili te szeregi z przyczyn ideowych. Jednym z nich był Stanisław Dubios – działacz socjalistyczny, uczestnik powstań sląskich, organizator Centrolewu, publicysta, założyciel pierwszych gromad czerwonoharcerskich i późniejszy przewodniczący rady naczelnej CzH.

Struktura i cele

Od początku swojego istnienia (1926r.) CzH związane jest z Polską Partią Socjalistyczną, TUR i innymi formacjami lewicowymi, stanowiąc ich młodzieżową przybudówkę. Skupiało w swoich szeregach młodzież w wieku od 12 do 16 lat. Po przejściu 4-letniego “szkolenia” czerwony harcerz wstępował do PPS lub innych organizacji związkowych. W 1931r. Stworzono w ramach CzH sekcję dla dzieci w wieku 8 – 12 lat - “Czerwone Sokoły”.

Gromady (podstawowe jednostki organizacyjne) były monopłciowe, – koedukacyjne występowały z rzadkością. Podzielone były na zastępy, składające się z kilku harcerzy, którym przewodniczył przodownik zastępu. Na czele gromady (ok. 5 zastępów) stał przewodnik. W CzH nie było systemu stopni – działano na zasadach samorządności i głęboko idącej demokracji wewnętrznej, co odróżniało CzH od innych organizacji skautowych.

Pierwszy zjazd założycielski CzH odbył się w Warszawie, w dniach 9-11 grudnia. Na zjeździe tym uchwalono min. treść przyrzeczenia:

Przyrzekam uroczyście pracować nad wyzwoleniem klasy robotniczej, praw harcerskich przestrzegać, dbać o rozwój Czerwonego Harcerstwa.

Organizacja stawiała sobie za cel wychowanie młodzieży w duchu ideałów socjalistycznych – internacjonalizmu, tolerancji, uczyła wrażliwości społecznej, solidaryzmu, poszanowania praw  człowieka, konieczności niesienia pomocy słabszym i poświęcenia w walce o swoje idee...

Początki działalności i rozwój

Pierwsze gromady czerwonoharcerskie powstają wiosną 1926 roku w Warszawie. KC OM TUR nadaje im nazwę “Robotniczych Gromad Harcerskich”. W  dniach 17-18 maja w 1931r. Odbyła się ogólnopolska konferencja Czerwonego Harcerstwa TUR, na której min.: formalnie wyodrębniono CzH jako organizacje autonomiczną OM TUR, powołano krajową radę CzH a jej przewodniczącym wybrano Stanisława Dubiosa. CzH działało w środowiskach robotniczych, najbarjdziej rozwinęło się więc na terenie ośrodków przemysłowych Warszawy, Łodzi, Gdyni i Górnego Śląska.

Na konferencji odbytej w Częstochowie w dniach 8-10 grudnia 1933r. Organizacja wstępuje do Międzynarodówki Wychowania Socjalistycznego.

Mimo prześladowań i wydaleń ze szkół działaczy CzH szczególnie nasilonych okresie rządów ministra oświaty i wyznań religijnych ministra Czerwińskiego, lata 1936-39 przynoszą znaczny rozkwit rozwoju organizacji.   W tym okresie CzH współpracuje z Robotniczym Towarzystwem Przyjaciół Dzieci, i z Federacją Socjalistyczną Dzieci Żydowskich “skiff”.

Działalność polityczna (opozycyjna) i bojowa

Czerwoni Harcerze brali czynny udział w akcjach politycznych ruchu robotniczego - popierali utworzenie Centrolewu, a następnie Jednolitego Frontu Ludowego, działali na rzecz “Czerwonej Hiszpanii” i wspierali demokratyczną opozycje antysanacyjną, co zesłało na działaczy CzH represje ze strony piłsudczyków. Swobode działalności CzH starało się ograniczyć nawet ZHP!!!

Działalność bojowa CzH za rządów sanacji okazała się niezbędna. Liczne przypadki napaści na działaczy CzH ze strony bojówek ONRowskich, Młodzieży Wszechpolskiej a także rozpędzanie przez Policje Państwową strajków robotniczych wymusiły wzmocnienie struktur socjalistycznych organizacji bojowych. Najsprawniejsi Czerwoni Harcerze przechodzili do bojówek: “Akcji Socjalistycznej”, Robotniczych Klubów Sportowych i Milicji Ludowej.

Najgłośniejsze akcje z udziałem czerwonych harcerzy:

5 - 6 października 1929 – w Warszawie policja brutalnie rozpędzała pochody OM TUR, zorganizowanie z okazji "Dnia Młodzieży Robotniczej",

29 czerwca 1930 – w Krakowie odbył się Kongres Obrony Prawa i Wolności Ludu (Kongres Centrolewu), który domagał się ustąpienia rządu dyktatury J. Piłsudskiego i utworzenia konstytucyjnego rządu zaufania społecznego. Ochroną Kongresu zajęło się Czerwone Harcerstwo,

10 - 14 września 1930 – w szeregu miast Polski odbyły się demonstracje przeciwko represjom wobec działaczy Centrolewu, łamaniu demokracji i dyktatorskim poczynaniom sanacji. Głównym organizatorem akcji była PPS. Doszło do starć z policją, padli zabici i ranni.

Najostrzejszy przebieg miały demonstracje w Warszawie, Toruniu, Radomiu i Częstochowie,

29 maja 1934 – bojówka ONR ostrzelała lokal Komitetu Dzielnicowego PPS na Woli w Warszawie, raniąc 7 osób. W odpowiedzi na to środowiska socjalistyczne, głównie młodzieżowe, podjęły akcję odwetową, rozbijając lokale ONR w dzielnicach robotniczych.

jesień 1934 – w Warszawie powstały pierwsze grupy Akcji Socjalistycznej PPS, organizacji samoobrony robotniczej, wzorowanej na austriackim Schutzbundzie. Głównym motywem utworzenia AS była rosnąca agresywność skrajnie prawicowych ugrupowań nacjonalistycznych,

l maja 1936 – w całym kraju odbyły się masowe pochody 1-majowe, w wielu miejscowościach łączące, mimo zakazu CKW PPS, członków PPS i KPP. W szeregu miast po raz pierwszy uczestniczyły w robotniczych uroczystościach delegacje SL. Pochody w 1936 należały do najliczniejszych w dwudziestoleciu międzywojennym, skupiając ok. 400 tys. uczestników. Czerwone Harcerstwo przygotowywało pochody wraz z młodzieżą komunistyczną, również łamiąc zakaz kierownictwa Partii.

18 lipca 1936 – w Warszawie bojówka ONR - Falangi napadła i poraniła nożami Stanisława Dubois. W odpowiedzi na ten akt zbrodni warszawska młodzież socjalistyczna rozbiła następnego dnia siedziby większości skrajnie prawicowych partii w Stolicy,

26 września 1937 – w Warszawie odbył się zorganizowany przez Centralny Wydział Młodzieży PPS ogólnopolski zlot młodzieży socjalistycznej, w którym uczestniczyło 15 tys. osób. Podczas wiecu na stokach Cytadeli młodzież złożyła uroczyste przyrzeczenie na wierność socjalizmowi i partii,

12 - 19 grudnia 1937 – w Polsce odbywały się zorganizowane przez PPS demonstracje, wiece i strajki przeciwko faszyzmowi i endecji, nawiązujące do rocznicy zamordowania pierwszego
prezydenta RP Gabriela Narutowicza. W demonstracjach wzięli udział liczni czerwoni harcerze.

Lata okupacji

Po wojnie CzH zaprzestało regularnej działalności. Jego przedwojenni członkowie weszli  do konspiracyjnych organizacji związanych z ruchem robotniczym, główną taką organizacją była “Barykada Wolności”. Jej Założycielem był Stanisław Dubois, którego działalność została wykryta przez hitlerowców. Dubois został wywieziony do Auschwitz i tam rostrzelany 21 sierpnia 1942r.

Date tą uznaje się za zakończenie działalności CzH.

Z perspektywy tamtych czasów...

Dziś szkołom nadaje się imiona okrutnych dyktatorów, buduje się miliony pomników JP2, mimo iż większość polaków nazywających siebie patriotami nie potrafi podać choć jednej zasługi (oprócz  nonsensownych farmazonów) dla nas tej osoby, a wyzwolicieli uciskanych określa sie mianem zdrajców i morderców. Taka właśnie opinia utrwaliła się w społeczeństwie o tych wspaniałych, młodych ludziach, mimo tego że CzH związane jest z najlepszymi tradycjami polskiego ruchu robotniczego.

Dziś formalnie “istnieje” spadkobierca CzH – dzisiejsze “Wolne Harcerstwo”. O nich możemy jednak tylko poczytać w internecie... A szkoda! Jestem przekonany, że tego typu organizacja dawałaby młodzieży to czego żadna partia polityczna nieda.