Fryderyk Engels urodził się w Barmen w 1820 r. w dobrze sytuowanej rodzinie. Jego ojciec był fabrykantem, oprócz tego piastował również wysokie stanowisko w miejscowej szkole kościelnej. Jak większość mieszkańców tego regionu, był niezwykle wierzący i w tym duchu pragnął wychować swoje dzieci. Młody Fryderyk w młodości również gorliwie odprawiał praktyki religijne, a także wykazywał zainteresowanie historią, literaturą, pisał wiersze i rysował. Marzył, by zostać pisarzem. Tu jednak ponownie zdecydował ojciec, przeznaczając pierworodnego potomka do pracy w handlu. Engels został wysłany do Bremy, do Henryka Leupolda, właściciela dużego przedsiębiorstwa tkackiego, gdzie miał zdobywać pierwsze rynkowe doświadczenia i poszerzać wiedzę ekonomiczną. Zamiast jednak skupić się na nauce, prowadził wesoły tryb życia, a także utrzymywał kontakt z przyjaciółmi z gimnazjum, przez których pierwszy raz zetknął się z ideami zreformowania państwa pruskiego. Zaczął dostrzegać dramatyczne dysproporcje w otaczającym go społeczeństwie, a w pisanych dla rozrywki satyrach, jakie niekiedy publikował w lokalnych czasopismach, pojawiają się akcenty piętnujące taki stan rzeczy. Wtedy też porzucił religię.

 

W 1841 r. Fryderyk Engels, powołany do wojska, przeniósł się do Berlina, gdzie uczestniczył w wykładach uniwersyteckich, szybko stykając się z grupą młodoheglistów i z pismami Ludwika Feuerbacha. Tu ostatecznie stał się ateistą i zdobywał coraz większą popularność jako autor zarówno prześmiewczych satyr politycznych, jak i wierszy – też nierzadko powiązanych z życiem społecznym kraju. Po ukończeniu obowiązkowej służby wojskowej musiał jednak wracać do fabryki ojca w Manchesterze.

 

Przyjazd do Wielkiej Brytanii ostatecznie ugruntował socjalistyczne sympatie Engelsa. Odwiedzał dzielnice robotnicze w towarzystwie swojej towarzyszki życia, irlandzkiej pracownicy Mary Burns, i z przerażeniem obserwował warunki życia i pracy robotników angielskich, które opisał w rozprawie Położenie klasy robotniczej w Anglii. Tworzył pierwsze, stojące jeszcze na średnim poziomie, teksty nt. ekonomii politycznej, nawiązał kontakt z nielegalną organizacją lewicową – Związkiem Sprawiedliwych, ponownie zaczął pisać do gazet. Wkrótce później przyjechał do Paryża na drugie spotkanie z Karolem Marksem. Pierwszy raz widzieli się kilka lat wcześniej w redakcji Gazety Reńskiej. Wtedy nie zrobili na sobie zbytniego wrażenia – teraz Karol Marks z radością dostrzegał w Engelsie przedstawiciela analogicznych poglądów na kształt społeczeństwa i jego przyszłość. Od tego czasu zaczęła się ich dożywotnia przyjaźń. Jej pierwszym owocem był pamflet na młodoheglistów – Święta Rodzina. Wspólnie z Marksem Engels dołączył do Związku Sprawiedliwych i miał spory udział w zradykalizowaniu jego profilu politycznego. Na potrzeby organizacji napisał Zasady komunizmu, książkę wykładającą w modnej formie katechizmu (pytania i odpowiedzi) podstawy socjalizmu naukowego. Choć praca ta została przyćmiona przez pełen rozmachu Manifest Partii Komunistycznej, pozostaje jednym z najlepszych wprowadzeń do teorii marksistowskiej.

 

W 1848 r. , po wybuchu wydarzeń Wiosny Ludów, Engels na nowo znalazł się w Niemczech, gdzie współpracował z Marksem przy Nowej Gazecie Reńskiej aż do jej zamknięcia przez władze w roku następnym. Gdy Marks udał się na kolejną emigrację, Engels wziął udział w zbrojnym powstaniu w południowych Niemczech. Udział w tym bardziej awanturniczym niż poważnym politycznie przedsięwzięciu zmusił go do ucieczki przez Szwajcarię do Wielkiej Brytanii. Ponownie znalazł się w ojcowskiej fabryce; postanowił kontynuować pracę w niej, by móc wspomagać finansowo Marksa, permanentnie borykającego się z brakiem pieniędzy. Zaczął od stanowiska zwykłego urzędnika biurowego, by wreszcie w 1864 przejąć część udziałów fabryki. Na tym stanowisku wytrzymał tylko sześć lat; następnie odsprzedał swoją część własności i zajął się tym, co naprawdę go interesowało – pracą filozoficzną i dalszą popularyzacją socjalizmu w środowiskach robotniczych. Cały czas pozostawał w kontakcie z Marksem; ich korespondencja zajmuje kilka tomów i jest bezcennym świadectwem ukazującym kształtowanie się idei socjalizmu naukowego.

 

Engels nie tylko wspierał przyjaciela finansowo, ale również dbał o wydawanie kolejnych dzieł Marksa i współpracował z nim w I Międzynarodówce. Brał udział w jej następujących po sobie kongresach, współredagował dokumenty stowarzyszenia, a w 1872 zgłosił wspólnie z Marksem propozycję przeniesienia zarządu organizacji do Nowego Jorku.

 

Po śmierci Marksa w 1883 r. Engels pozostał w Londynie, gdzie mieszkał od czasu porzucenia ojcowskiego interesu. Zajął się uporządkowaniem pozostałych po Marksie niewydanych pism i notatek. Nie bez znaczenia był tu fakt, iż tylko on był w stanie odcyfrować charakter pisma Karola Marksa, dzięki czemu możliwe było pośmiertne wydanie niedokończonych tomów Kapitału. Zaangażował się jeszcze bardziej w propagowanie teorii marksistowskiej, przekładając jej postulaty ekonomiczne na prosty język niewykształconych proletariuszy. Mimo upadku Międzynarodówki był w tym czasie niekwestionowanym autorytetem dla europejskich działaczy socjalistycznych i napisał książkę Pochodzenie rodziny, własności prywatnej i państwa, w której dokonał kolejnego systematycznego wykładu elementów materializmu historycznego, jak również przedstawił własne poglądy na małżeństwo, które uważał za jeden z bardziej rażących przykładów wyzysku człowieka przez człowieka. W 1886 opublikował pracę historyczno – filozoficzną Ludwik Feuerbach i zmierzch klasycznej filozofii niemieckiej, stanowiącą ostateczną rozprawę z heglizmem i hołd oddany niemieckiemu materializmowi. Do końca pracował również nad Dialektyką przyrody, której ostatecznie nie zdołał ukończyć i która została wydana wiele lat później z zachowanych rękopisów.

 

14 lipca 1889 roku Fryderyk Engels uczestniczył w kongresie założycielskim II Międzynarodówki i gorąco popierał jej program, widząc w nim realizację idei marksistowskich.